Jeśli ktoś się dławi i nie może kaszleć – wykonaj 5 uderzeń w plecy, następnie 5 uciśnięć Heimlicha i powtarzaj, aż do usunięcia przeszkody.

✍️ Autor: Aleksandra Karp – Instruktor Pierwszej Pomocy.

Treść oparta na wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC 2021 + aktualizacje 2024/2025) i Polskiej Rady Resuscytacji.

Spis treści

1. Najważniejsze kroki  
2. Co robić – 3 kroki  
3. Szybka odpowiedź  
4. Czym jest zadławienie  
5. Ile masz czasu  
6. Przyczyny zadławienia  
7. Objawy zadławienia  
8. Czego NIE robić  
9. Krok po kroku (dorosły)  
10. Manewr Heimlicha  
11. Dlaczego nie działa  
12. Czy jest bezpieczny  
13. Kiedy NIE stosować  
14. Dzieci i niemowlęta  
15. Najczęstsze błędy  
16. Sygnały alarmowe  
17. Scenariusze  
18. FAQ  
19. Podsumowanie  

1. Najważniejsze – co robić przy zadławieniu?

  • Osoba kaszle – nie interweniuj, zachęcaj do kaszlu.
  • Brak kaszlu lub mowy – wykonaj 5 uderzeń w plecy.
  • Potem 5 uciśnięć nadbrzusza (manewr Heimlicha). Powtarzaj.
  • Niemowlę (< 1 roku): uderzenia w plecy + uciśnięcia klatki. NIE Heimlich!
  • Utrata przytomności: dzwoń na 112, zacznij RKO krok po kroku natychmiast.

WAŻNE: Jeśli ktoś się dławi – działaj natychmiast. Poniżej najważniejsze kroki.

2. Co zrobić przy zadławieniu – 3 kroki

To najważniejsza instrukcja – jeśli zapamiętasz tylko jedną rzecz z tego artykułu, niech będą to te 3 kroki.

  • Oceń – czy osoba kaszle lub mówi. Jeśli tak – zachęcaj do kaszlu, nie interweniuj.
  • Jeśli nie – wykonaj 5 uderzeń w plecy + 5 uciśnięć Heimlicha. Powtarzaj cykl.
  • Dzwoń na 112 i kontynuuj działania aż do przybycia pomocy. Jeśli nie wiesz, co powiedzieć dyspozytorowi, zobacz dokładną instrukcję rozmowy z numerem alarmowym 112 krok po kroku.

Szybka decyzja:

Kaszle → NIE pomagaj, zachęcaj do kaszlu

Nie kaszle → 5 uderzeń + 5 Heimlicha

Nieprzytomny → 112 + RKO

3. ⚡ Szybka odpowiedź – co robić natychmiast?

Jeśli osoba nie może kaszleć ani mówić – wykonaj naprzemiennie 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć Heimlicha, aż do usunięcia przeszkody.

Kolacja z rodziną. Dziecko nagle cichnie – nie płacze, nie mówi, ręce przy gardle. Albo dorosły przy stole chwyta się za szyję, robi się siny. Masz kilka sekund na decyzję.
W takich momentach liczy się wiedza – zarówno co zrobić, gdy ktoś się dławi, jak i jak pomóc, gdy ktoś się krztusi, zanim sytuacja stanie się krytyczna.

Zadławienie to jedna z najczęstszych przyczyn nagłych zdarzeń w domu. Bez działania mózg zaczyna obumierać po 4–6 minutach bez tlenu.

Ten artykuł daje ci wiedzę z zakresu pierwszej pomocy przy zadławieniu, którą możesz zastosować natychmiast – bez sprzętu, samymi rękami.

4. Czym jest zadławienie?

DEFINICJA
Zadławienie to częściowe lub całkowite zablokowanie dróg oddechowych przez ciało obce – najczęściej kawałek jedzenia, u dzieci również małe przedmioty. Przy całkowitej blokadzie poszkodowany nie może oddychać, mówić ani kaszleć, co bez interwencji prowadzi do utraty przytomności i śmierci w ciągu kilku minut.

5. Ile czasu mamy przy zadławieniu?

Przy całkowitej blokadzie mózg zaczyna obumierać po ok. 4–6 minutach bez tlenu. Masz mniej więcej 2–3 minuty na skuteczne działanie.

Nie czekaj na karetkę – działaj od razu i dzwoń na 112 równocześnie.

6. Najczęstsze przyczyny zadławienia

Zadławienie najczęściej powodują: duże kawałki jedzenia (mięso, chleb, warzywa), szybkie jedzenie bez dokładnego gryzienia, śmiech lub mówienie podczas jedzenia. U dzieci – małe przedmioty: monety, zabawki, nakrętki, orzeszki. Osoby starsze są bardziej narażone ze względu na osłabiony odruch połykania.

To właśnie w takich sytuacjach najczęściej pojawia się pytanie: co zrobić, gdy ktoś się zadławi jedzeniem – odpowiedź znajdziesz w instrukcji krok po kroku poniżej.

7. Objawy zadławienia – jak szybko rozpoznać?

Pierwsze 5 sekund jest kluczowe. Wiele osób w tej chwili zastanawia się, jak pomóc, gdy ktoś się krztusi – kluczowe jest szybkie rozróżnienie, czy to kaszel ochronny, czy pełna blokada dróg oddechowych. Odróżnij, czy sytuacja wymaga interwencji, czy wystarczy obserwacja.

Typ zadławienia Objawy i co robić
CZĘŚCIOWE (niepełna blokada) Osoba kaszle, może mówić lub wydawać dźwięki. Kaszel może stopniowo cichnąć. → NIE przeszkadzaj. Zachęcaj do kaszlu. Obserwuj.
CAŁKOWITE (pełna blokada) Brak kaszlu, brak mowy, brak oddechu. Poszkodowany chwyta się za gardło. Twarz sinieje. → DZIAŁAJ NATYCHMIAST. Jak pomóc osobie, która się dławi – instrukcja poniżej.

Kluczowa różnica: kaszel jest najskuteczniejszą naturalną metodą oczyszczenia dróg oddechowych. Gdy kaszel ustaje i osoba milknie – blokada się nasila. Dopiero wtedy działaj.

Pięć zasad, które musisz zapamiętać

  • Oceń w 5 sekund. Osoba mówi lub kaszle – nie interweniuj siłowo.
  • Brak kaszlu = działaj. 5 uderzeń w plecy + 5 uciśnięć Heimlicha.
  • Niemowlę = inne zasady. Poniżej 1. roku życia – bez Heimlicha. Uderzenia + uciśnięcia klatki.
  • Utrata przytomności = RKO + 112. Połóż na ziemi i rozpocznij resuscytację.
  • Po manewrze – lekarz. Nawet jeśli ciało obce wypadło, grozi uraz wewnętrzny.

8. W skrócie – czego NIE robić?

  • ❌ Nie przeszkadzaj, gdy osoba kaszle – kaszel jest skuteczniejszy.
  • ❌ Nie uderzaj w plecy, gdy osoba jeszcze kaszle intensywnie.
  • ❌ Nie wyciągaj ciała palcem – możesz je wepchnąć głębiej.
  • ❌ Nie stosuj manewru Heimlicha u niemowląt (poniżej 1. roku życia).
  • ❌ Nie zostawiaj poszkodowanego samego.

9. Co zrobić, gdy ktoś się dławi – krok po kroku (dorosły)

Poniżej znajdziesz pierwszą pomoc przy zadławieniu dorosłego krok po kroku, zgodną z wytycznymi Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC).

  • Oceń sytuację. Zapytaj: „Czy się dławisz?” Osoba mówi lub kaszle – zachęcaj do kaszlu i obserwuj.
  • Wezwij pomoc. Krzyknij: „Potrzebuję pomocy!” lub poproś kogoś o zadzwonienie na 112. Jeśli sam dzwonisz, zobacz, jak dokładnie wygląda rozmowa z dyspozytorem krok po kroku.
  • Pochyl poszkodowanego. Lekko do przodu – ciało obce będzie mogło wypaść.
  • 5 uderzeń w plecy. Otwartą dłonią, między łopatkami. Po każdym uderzeniu sprawdź, czy ciało obce wyszło.
  • Przejdź do manewru Heimlicha. Staj za poszkodowanym. Obejmij go ramionami na poziomie brzucha.
  • Ułóż ręce. Pięść kciukiem do brzucha – między pępkiem a mostkiem. Chwyć ją drugą ręką.
  • 5 uciśnięć ku górze. Ciągnij gwałtownie do góry i ku sobie. Każde uciśnięcie – oddzielny, mocny ruch.
  • Powtarzaj. 5 uderzeń w plecy + 5 uciśnięć Heimlicha naprzemiennie.
  • Utrata przytomności. Połóż na ziemi, zacznij RKO krok po kroku. Przed każdą wentylacją sprawdź usta.

Grafika: Manewr Heimlicha – instrukcja krok po kroku

10. Manewr Heimlicha – jak wykonać poprawnie?

Manewr Heimlicha zwiększa ciśnienie w klatce piersiowej i jamie brzusznej. To wytwarza siłę, która „wystrzeliwuje” ciało obce z dróg oddechowych – podobnie jak korek z butelki.

Pozycja rąk – klucz do skuteczności

  • Właściwy punkt: środek brzucha, między pępkiem a dolnym końcem mostka. Nie na mostku, nie na żebrach.
  • Pięść kciukiem do ciała: kciuk skierowany w stronę brzucha. Dzięki temu siła idzie we właściwą stronę.
  • Uciśnięcia ukośnie ku górze: nie na wprost – ku górze i ku sobie, pod przeponę.

Manewr Heimlicha w pozycji leżącej lub siedzącej

Poszkodowany na ziemi lub bardzo ciężki: klęknij nad nim okrakiem, nadgarstek na nadbrzuszu. Użyj ciężaru własnego ciała. Siła z bioder, nie ramion.

Manewr Heimlicha u siebie – gdy jesteś sam

  • Spleć ręce nad nadbrzuszem. Uciśnij gwałtownie ku górze.
  • Opadnij brzuchem na twardy kant – krzesło, stół, poręcz. Mocno i szybko.
  • Zadzwoń na 112 – dyspozytor poprowadzi cię przez procedurę.

11. Dlaczego manewr Heimlicha może nie zadziałać?

⚠️ Skuteczność manewru zależy od prawidłowej techniki. Oto najczęstsze powody niepowodzenia:

  • Zła pozycja rąk – za nisko (na pępku) lub za wysoko (na mostku). Uciśnięcia nie wytworzą odpowiedniego ciśnienia pod przeponą.
  • Zbyt słabe uciśnięcia – niepewny, delikatny ruch nie wystarczy. Każde uciśnięcie musi być silne, zdecydowane i oddzielne.
  • Ciało obce zbyt głęboko – jeśli ciało jest mocno zaklinowane lub drogi są zablokowane poniżej możliwości uciśnięcia, potrzebna jest interwencja medyczna.
  • Brak powtarzania cyklu – jeden czy dwa uciśnięcia rzadko wystarczają. Kontynuuj naprzemiennie: 5 uderzeń w plecy + 5 uciśnięć, aż do skutku.

Jeśli manewr nie przynosi skutku po kilku cyklach – dzwoń na 112 natychmiast lub potwierdź, że ktoś już dzwoni.

12. Czy manewr Heimlicha jest bezpieczny?

Tak – wykonany prawidłowo jest bezpieczną i skuteczną metodą. Może spowodować siniak lub ból brzucha, ale to efekty uboczne akceptowalne w zagrożeniu życia.

⚠️ Nie stosuj u niemowląt poniżej 1. roku życia ani gdy osoba nie ma objawów pełnej blokady. Po manewrze zalecana jest wizyta u lekarza.

13. Kiedy nie stosować manewru Heimlicha?

  • Niemowlę <1. roku życia: ryzyko urazu narządów. Stosuj uderzenia w plecy + uciśnięcia klatki.
  • Osoba kaszle lub mówi: kaszel jest skuteczniejszy. Interweniuj dopiero gdy kaszel ustaje.
  • Osoba nieprzytomna: zamiast Heimlicha – RKO krok po kroku. Sprawdź usta przed każdą wentylacją.
  • Ciężarna lub otyła osoba: uciśnięcia na środku mostka, nie nadbrzuszu.

14. Zadławienie u dzieci i niemowląt – inne zasady!

Procedura dla niemowląt jest zupełnie inna niż dla dorosłych. Stosowanie manewru Heimlicha u niemowlęcia może spowodować poważne obrażenia wewnętrzne.

Zadławienie u dziecka powyżej 1. roku życia

  • Klęknij za dzieckiem lub przykucnij do jego poziomu.
  • 5 uderzeń otwartą dłonią między łopatkami.
  • 5 uciśnięć nadbrzusza ku górze – mniejszą siłą niż u dorosłego.
  • Powtarzaj naprzemiennie. Wezwij 112.

Zadławienie u niemowlęcia (poniżej 1. roku życia) – INACZEJ!

⚠️ UWAGA: Inne zasady dla niemowląt!
Nie stosuj manewru Heimlicha u niemowląt! Ryzyko uszkodzenia narządów wewnętrznych jest zbyt duże.

Grafika: Zadławienie niemowlę – schemat pierwszej pomocy

  • Trzymaj niemowlę twarzą w dół na swoim przedramieniu. Głowa niżej niż reszta ciała.
  • 5 uderzeń w plecy. Otwartą dłonią, między łopatkami.
  • Obróć niemowlę na plecy. Głowa niżej.
  • 5 uciśnięć klatki piersiowej. Dwoma palcami, między sutkami, ok. 1,5 cm.
  • Powtarzaj. 5 uderzeń + 5 uciśnięć klatki. Dzwoń na 112.

Utrata przytomności niemowlęcia – niezwłocznie rozpocznij pediatryczne RKO krok po kroku i dzwoń na 112.

Porównanie procedur: dorosły, dziecko, niemowlę

Kto Procedura
Dorosły i dziecko >1 roku 5 uderzeń w plecy + 5 uciśnięć Heimlicha (nadbrzusze) – powtarzaj
Niemowlę <1 roku 5 uderzeń w plecy (twarzą w dół) + 5 uciśnięć klatki (na plecach) – powtarzaj
Ciężarna / otyła osoba Uciśnięcia na środku mostka (nie nadbrzusze)
Osoba nieprzytomna Połóż na ziemi, RKO, sprawdź usta przed każdą wentylacją

15. Najczęstsze błędy przy zadławieniu

Te błędy najczęściej pogarszają sytuację i mogą być niebezpieczne.

Błąd Dlaczego to problem i co zrobić zamiast
Uderzanie w plecy, gdy osoba kaszle Kaszel sam wypycha ciało obce. Uderzenie może je wepchnąć głębiej. Zachęcaj do kaszlu i obserwuj.
Wyciąganie ciała palcem „na ślepo” Możesz wepchnąć ciało głębiej. Usuń palcem TYLKO to, co wyraźnie widzisz w ustach.
Zła pozycja rąk przy Heimlichu Za nisko (na pępku) lub za wysoko (na mostku) – nieefektywne. Właściwy punkt: między pępkiem a mostkiem.
Manewr Heimlicha u niemowlęcia Może uszkodzić wątrobę, śledzionę lub żebra. U niemowląt TYLKO uderzenia w plecy + uciśnięcia klatki.
Zbyt słabe uciśnięcia Manewr musi być silny, by wytworzyć wystarczające ciśnienie. Niepewny ruch nie pomoże.
Czekanie na wizję ciała obcego Nie musisz widzieć ciała, by działać. Pełna blokada – działaj natychmiast.
Zapominanie o 112 Zacznij manewr, ale równocześnie wezwij pomoc.

16. Kiedy sytuacja jest krytyczna? Sygnały alarmowe

DZWOŃ NA 112 NATYCHMIAST, GDY:
• Poszkodowany nie może mówić, kaszleć ani oddychać – pełna blokada
• Twarz robi się sina lub blada – niedotlenienie
• Manewr Heimlicha nie przynosi efektu po kilku cyklach
• Poszkodowany traci lub stracił przytomność
• Poszkodowany to niemowlę lub małe dziecko
• Po epizodzie wymagającym manewru – wizyta lekarska obowiązkowa

Dzwonisz na 112? Zobacz dokładnie, co powiedzieć dyspozytorowi krok po kroku – to zajmie 30 sekund, a może uratować życie.

Poszkodowany stracił przytomność i nie oddycha – natychmiast rozpocznij RKO krok po kroku. Każda minuta bez tlenu zmniejsza szanse przeżycia.

Więcej: pierwsza pomoc przy utracie przytomności.

17. Scenariusze praktyczne – co robić w konkretnej sytuacji?

SCENARIUSZ 1: Dorosły zadławia się przy stole

  • Osoba chwyta się za gardło, nie może mówić. Wstaje.
  • Zapytaj: „Czy się dławisz?” Brak odpowiedzi = pełna blokada.
  • Wezwij pomoc lub poproś inną osobę o zadzwonienie na 112.
  • Pochyl i wykonaj 5 uderzeń między łopatkami.
  • Manewr Heimlicha: 5 mocnych uciśnięć ku górze.
  • Powtarzaj do skutku. Po wypadnięciu ciała – obserwuj i skieruj na SOR.

SCENARIUSZ 2: Dziecko zadławia się zabawką lub jedzeniem

  • Dziecko milknie, sinieje. Nie płacze.
  • Czy kaszle? Jeśli nie – działaj natychmiast.
  • Klęknij lub przykucnij na poziom dziecka.
  • 5 uderzeń w plecy, potem 5 uciśnięć nadbrzusza.
  • Wezwij 112. Po usunięciu ciała – lekarz obowiązkowo.

SCENARIUSZ 3: Niemowlę dusi się (poniżej 1 roku)

  • Niemowlę nie płacze, nie wydaje dźwięków, twarz sinieje.
  • Dzwoń na 112 natychmiast.
  • Trzymaj twarzą w dół na przedramieniu. 5 uderzeń w plecy.
  • Obróć na plecy. 5 uciśnięć klatki dwoma palcami.
  • Powtarzaj. Jeśli nieprzytomne – pediatryczne RKO.

SCENARIUSZ 4: Poszkodowany traci przytomność w trakcie

  • Nie pozwól upaść niekontrolowanie. Opuść na ziemię.
  • Dzwoń na 112.
  • Zacznij RKO: 30 uciśnięć klatki + 2 oddechy.
  • Przed każdą wentylacją: patrz w usta, usuń ciało, jeśli je widzisz.
  • Nie przerywaj RKO aż do przyjazdu pogotowia.

Więcej: RKO krok po kroku – jak wykonać resuscytację

Zobacz także – inne artykuły z cyklu „Jak udzielić pierwszej pomocy?”

Zadławienie to jeden z wielu stanów nagłych, na które warto być przygotowanym:

RKO krok po kroku – jak wykonać resuscytację krążeniowo-oddechową

Jak zatamować krwawienie i opatrzyć ranę – pierwsza pomoc krok po kroku

Pozycja boczna ustalona – kiedy i jak ją zastosować?

Pierwsza pomoc przy utracie przytomności

Jak udzielić pierwszej pomocy? – kompletny przewodnik

Naucz się reagować – zanim będziesz musiał
Przeczytanie artykułu to dobry początek. Prawdziwa gotowość przychodzi z ćwiczeniem.
Nasz kurs pierwszej pomocy online obejmuje:
✅ Postępowanie przy zadławieniu dorosłych, dzieci i niemowląt
✅ RKO i użycie defibrylatora AED
✅ Tamowanie krwawień i opatrywanie ran
✅ Certyfikat ukończenia ważny dla pracodawców
✅ Dostęp 24/7 – uczysz się we własnym tempie
Sprawdź kurs pierwszej pomocy online i zapisz się →

18. FAQ – najczęstsze pytania o zadławienie

1. Co zrobić, gdy ktoś się dławi i jest przytomny?

Jeśli kaszle lub mówi – zachęcaj do kaszlu i obserwuj. Jeśli nie może – 5 uderzeń w plecy, potem 5 uciśnięć Heimlicha. Powtarzaj i wezwij 112.

2. Czy manewr Heimlicha może skrzywdzić?

Wykonany prawidłowo jest bezpieczny. Może spowodować siniak lub ból brzucha. Nie stosuj u niemowląt poniżej 1. roku życia.

3. Jak wykonać manewr Heimlicha u dziecka?

Klęknij za dzieckiem. 5 uderzeń między łopatki, potem 5 uciśnięć Heimlicha ku górze – mniejszą siłą niż u dorosłego. Powtarzaj aż do skutku.

4. Co zrobić, gdy niemowlę się dławi?

Trzymaj twarzą w dół na przedramieniu. 5 uderzeń w plecy, potem obróć i 5 uciśnięć klatki piersiowej dwoma palcami. Nie stosuj manewru Heimlicha. Dzwoń na 112.

5. Czy można uderzać w plecy przy zadławieniu?

Tak, ale tylko przy pełnej blokadzie – gdy osoba nie może mówić ani kaszleć. Jeśli kaszle – nie uderzaj.

6. Co robić po zadławieniu, gdy ciało obce wypadło?

Upewnij się, że poszkodowany oddycha. Jeśli stosowałeś manewr Heimlicha, zgłoś się do lekarza – może dojść do urazu wewnętrznego.

7. Jak pomóc, gdy się dławisz i jesteś sam?

Spleć ręce nad nadbrzuszem i uciśnij ku górze, albo opadnij brzuchem na twardy kant. Zadzwoń na 112.

8. Kiedy stosować Heimlicha, a kiedy tylko uderzenia w plecy?

Wytyczne ERC: 5 uderzeń w plecy + 5 uciśnięć Heimlicha naprzemiennie, gdy osoba nie może kaszleć. Nie stosuj wyłącznie jednej metody.

9. Co zrobić, gdy się zakrztusisz i nikt nie jest w pobliżu?

Spleć ręce i uciśnij własne nadbrzusze ku górze. Opadnij brzuchem na twardy kant – krzesło, stół, poręcz. Zadzwoń na 112 i mów do dyspozytora.

19. Podsumowanie

Zadławienie to sytuacja, w której każda sekunda ma znaczenie. Dwie zasady:

  • Kaszle – nie przeszkadzaj. Zachęcaj do kaszlu i obserwuj.
  • Nie może kaszleć – działaj natychmiast. 5 uderzeń + 5 Heimlicha, dzwoń na 112.

Wiedza ratuje życie. Ale wiedza bez ćwiczenia to tylko teoria. Wykonywanie manewru Heimlicha z właściwą siłą i w właściwym miejscu wymaga przygotowania.

→ Zapisz się na kurs pierwszej pomocy online i naucz się reagować pewnie

20. Bibliografia i źródła

Artykuł oparty na aktualnych wytycznych klinicznych i rekomendacjach instytucji medycznych, zweryfikowany pod kątem zgodności z wytycznymi ERC 2021.

Nr Autor / Organizacja Tytuł Rok Wydawca / źródło URL / Uwagi
[1] European Resuscitation Council (ERC) ERC Guidelines 2021: Basic Life Support and First Aid 2021 Resuscitation (Elsevier) erc.edu/guidelines
[2] Zideman DA, Singletary EM, Böttiger BW, i in. ERC Guidelines 2021: First aid 2021 Resuscitation, Vol. 161 DOI: 10.1016/j.resuscitation.2021.02.013
[3] Polska Rada Resuscytacji (PRR) Wytyczne resuscytacji 2021 – wydanie polskie 2021 PRR, Kraków prc.krakow.pl
[4] American Heart Association (AHA) 2020 AHA Guidelines for CPR and ECC 2020 Circulation, Vol. 142 DOI: 10.1161/CIR.0000000000000916
[5] Singletary EM, Charlton NP, i in. Part 15: First Aid – 2015 AHA and Red Cross Guidelines 2015 Circulation, 132(18 Suppl 2) DOI: 10.1161/CIR.0000000000000269
[6] World Health Organization (WHO) Choking – First Aid 2023 WHO / who.int who.int
[7] National Health Service (NHS) England Choking – First aid (NHS Choices) 2023 NHS / nhs.uk nhs.uk/conditions/first-aid/choking/
[8] Mayo Clinic Staff Choking: First aid 2023 Mayo Clinic / mayoclinic.org mayoclinic.org
[9] St John Ambulance (UK) Choking in Adults – First Aid Advice 2024 sja.org.uk sja.org.uk
[10] Heimlich HJ A life-saving maneuver to prevent food-choking 1975 JAMA, Vol. 234(4) DOI: 10.1001/jama.1975.03260170023014
[11] Maconochie IK, Bingham R, i in. ERC Guidelines 2015: Section 6. Paediatric life support 2015 Resuscitation, Vol. 95 DOI: 10.1016/j.resuscitation.2015.07.028
[12] Red Cross / IFRC International First Aid and Resuscitation Guidelines 2022 2022 IFRC ifrc.org
[13] Greif R, Lockey AS, i in. ERC Guidelines 2015: Section 10. Education and implementation 2015 Resuscitation, Vol. 95 DOI: 10.1016/j.resuscitation.2015.07.032
[14] Perkins GD, Lockey AS, i in. National initiatives to improve outcomes from OHCA in England 2016 Emergency Medicine Journal, 33(7) DOI: 10.1136/emermed-2014-204226
[15] Yeung J, Okamoto D, Soar J, Perkins GD AED training and skill retention – systematic review 2011 Resuscitation, Vol. 82(6) DOI: 10.1016/j.resuscitation.2011.02.035