Pracodawca wyznacza osoby do udzielania pierwszej pomocy, ale może mieć wątpliwość, jak je przygotować. Czy wolno zamówić kurs przez internet? Czy można samodzielnie przeszkolić pracowników? I czy certyfikat z kursu wystarczy, gdy w firmie dojdzie do wypadku? Odpowiedź zależy od tego, co rozumiemy przez „przeprowadzenie szkolenia” i jakie zagrożenia występują w zakładzie.

Krótka odpowiedź

Tak — w naszej ocenie pracodawca może sam zorganizować i prowadzić zajęcia z pierwszej pomocy, jeśli zapewni wyznaczonym pracownikom przygotowanie odpowiednie do zagrożeń w zakładzie. Ogólne przepisy nie narzucają jednej formy takiego szkolenia, dlatego można też wykorzystać kurs online. Gdy potrzebne jest przećwiczenie RKO lub użycia AED, warto uzupełnić naukę zajęciami praktycznymi.

Co oznacza przeprowadzenie szkolenia pierwszej pomocy?

W praktyce chodzi o trzy różne działania. Pracodawca może kupić kurs i skierować na niego pracowników. Może też sam przygotować i poprowadzić zajęcia. Niezależnie od tego musi wyznaczyć osoby do udzielania pierwszej pomocy oraz zapewnić organizację pomocy w firmie. Ukończenie kursu przez kilka osób nie zastępuje ich wyznaczenia ani zapewnienia dostępności na poszczególnych zmianach.

Tytułowe pytanie nie dotyczy tego samego co obowiązkowe szkolenie BHP. Kurs pierwszej pomocy koncentruje się na reagowaniu w nagłym zdarzeniu; szkolenie BHP obejmuje znacznie szersze zagadnienia związane z pracą. Zakres pierwszej pomocy w programie BHP zależy od rodzaju szkolenia i jego programu.

Jakie obowiązki ma pracodawca w zakresie pierwszej pomocy?

Art. 209¹ Kodeksu pracy zobowiązuje pracodawcę do zapewnienia środków niezbędnych do udzielania pierwszej pomocy, wyznaczenia pracowników do jej udzielania oraz zapewnienia łączności ze służbami zewnętrznymi. Działania trzeba dostosować do rodzaju działalności, liczby osób przebywających w zakładzie i występujących zagrożeń. Ustawa wskazuje też, że liczba wyznaczonych osób, ich szkolenie i wyposażenie mają uwzględniać rodzaj i poziom zagrożeń.

Z kolei § 44 ogólnych przepisów BHP dotyczy systemu pierwszej pomocy w zakładzie. Obsługę punktów pierwszej pomocy i apteczek na każdej zmianie powierza się wyznaczonym pracownikom przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy. Przy punktach i apteczkach powinny znajdować się instrukcje i wykazy tych osób. W praktyce warto uwzględnić urlopy, nieobecności i pracę zmianową przy ustalaniu ich liczby.

Kodeks pracy nie wymaga od każdego zatrudnionego ukończenia oddzielnego kursu pierwszej pomocy. W określonych branżach mogą jednak obowiązywać dodatkowe przepisy. Art. 209¹ § 4 przewiduje też szczególną sytuację: gdy zatrudnieni są wyłącznie pracownicy młodociani lub niepełnosprawni, zadania osoby wyznaczonej może wykonywać sam pracodawca.

Czy pracodawca może sam szkolić pracowników z pierwszej pomocy?

Ogólne przepisy o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy, czyli art. 209¹ Kodeksu pracy i § 44 ogólnych przepisów BHP, nie określają kwalifikacji prowadzącego takie szkolenie ani nie wymagają certyfikatu instruktora. Przepisy szczególne dla niektórych branż mogą jednak stawiać dodatkowe wymagania. Nasza interpretacja: skoro ogólne przepisy tego nie ograniczają, pracodawca może prowadzić zajęcia samodzielnie. Nie oznacza to, że każde krótkie omówienie tematu wystarczy. Pracodawca odpowiada za realne przygotowanie wyznaczonych osób do zagrożeń w swojej firmie. Samodzielne prowadzenie zajęć ma sens wtedy, gdy potrafi zapewnić odpowiedni program, aktualną wiedzę oraz sposób sprawdzenia, czego uczestnicy się nauczyli.

Warto zapisać tematykę, datę i czas zajęć, dane prowadzącego i uczestników oraz sposób weryfikacji wiedzy. Jeśli program ma obejmować praktyczne umiejętności, np. uciskanie klatki piersiowej, samo rozwiązanie testu nie potwierdzi ich wykonania. W takim przypadku można zorganizować ćwiczenia z osobą mającą doświadczenie w nauczaniu pierwszej pomocy.

Czy kurs pierwszej pomocy może odbywać się w pełni online?

Przepisy ogólne dotyczące pracowników wyznaczonych do pierwszej pomocy nie narzucają jednej formy zajęć. Kurs internetowy pozwala przekazać zasady oceny bezpieczeństwa miejsca zdarzenia, wezwania pomocy, rozpoznania stanu poszkodowanego oraz schemat postępowania przy najczęstszych sytuacjach nagłych. Materiały można odtwarzać ponownie, a osoby pracujące na różnych zmianach nie muszą spotykać się w jednym terminie.

Sama forma online ma jednak ograniczenie: oglądanie nagrania nie daje informacji zwrotnej o jakości ucisków klatki piersiowej ani o zachowaniu uczestnika w symulowanym zdarzeniu. Gdy zagrożenia w zakładzie uzasadniają praktykę, warto uzupełnić kurs ćwiczeniami na fantomie i z urządzeniem treningowym AED. Nie oznacza to, że każde miejsce pracy podlega identycznemu obowiązkowi odbycia ćwiczeń stacjonarnych. Decyzję o zakresie przygotowania trzeba powiązać z rzeczywistym ryzykiem.

Kurs online a certyfikat

Certyfikat potwierdza ukończenie określonego programu na warunkach organizatora. Jeśli kurs kończy się testem wiedzy, dokument nie dowodzi sam przez się, że uczestnik prawidłowo wykona RKO. W dokumentacji firmy przydatne są również informacje o wyznaczeniu pracowników, programie, dacie szkolenia i zapewnieniu obsługi apteczek na zmianach.

Jak dobrać formę szkolenia do miejsca pracy?

Nie istnieje jedna odpowiedź dla każdego zakładu. Punktem wyjścia jest ocena zagrożeń, organizacja pracy i liczba osób przebywających na terenie firmy. Poniższe przykłady pokazują sposób myślenia, a nie gotowe kategorie prawne.

  • Biuro: kurs online może być wygodnym sposobem przekazania zasad reagowania przy zasłabnięciu, utracie przytomności czy drobnych urazach. Jeśli firma ma AED, warto zaplanować również zapoznanie wyznaczonych osób z urządzeniem i ćwiczenia.
  • Magazyn: przy urazach mechanicznych, pracy zmianowej i większej powierzchni znaczenie ma zarówno przygotowanie praktyczne, jak i dostępność przeszkolonych osób na każdej zmianie.
  • Zakład produkcyjny: program powinien uwzględniać konkretne zagrożenia wynikające z maszyn, substancji i procesu pracy. Kurs online może być częścią przygotowania, którą uzupełnią ćwiczenia i procedury zakładowe.

Zwykłego kursu pierwszej pomocy nie należy mylić z kwalifikowaną pierwszą pomocą (KPP). KPP to odrębny rodzaj szkolenia regulowany osobnymi przepisami; nie jest automatycznie wymagany od pracowników wyznaczonych na podstawie art. 209¹ Kodeksu pracy.

Jak zorganizować szkolenie pierwszej pomocy online w firmie?

  1. Sprawdź zagrożenia. Uwzględnij ocenę ryzyka zawodowego, liczbę pracowników, zmiany i rozmieszczenie stanowisk.
  2. Wyznacz osoby do udzielania pierwszej pomocy. Zaplanuj zastępstwa i obsługę punktów oraz apteczek na każdej zmianie; wyznaczenie konsultuje się z pracownikami lub ich przedstawicielami.
  3. Dobierz program. Upewnij się, że odpowiada typowym zdarzeniom w zakładzie, a materiały są aktualne i zrozumiałe.
  4. Udostępnij kurs i czas na naukę. Przekaż pracownikom informację, jak rozpocząć szkolenie i gdzie znaleźć materiały.
  5. Sprawdź ukończenie i zachowaj dokumentację. Zapisz, kto przeszedł kurs, kiedy, według jakiego programu i jak zweryfikowano wiedzę.
  6. Zaplanuj praktykę, jeśli jest potrzebna. Ćwiczenia RKO, użycia AED lub scenariuszy właściwych dla zakładu pomagają sprawdzić działanie w praktyce.

Dwa błędy, które warto sprawdzić przed zamówieniem kursu

  • Brak obsady na zmianach. Obsługę punktów pierwszej pomocy i apteczek na każdej zmianie powierza się wyznaczonym, przeszkolonym pracownikom (§ 44 ogólnych przepisów BHP). Przed zamówieniem policz, czy liczba szkolonych osób pokryje wszystkie zmiany, urlopy i nieobecności.
  • Program niedopasowany do zagrożeń. Porównaj program kursu z oceną ryzyka zawodowego. Jeśli w zakładzie występują zagrożenia, których kurs nie omawia, albo trzeba przećwiczyć RKO i użycie AED, zaplanuj uzupełnienie szkolenia.

Kiedy kurs BHP KOI online pomaga w organizacji szkolenia?

Jeśli potrzebujesz przydzielić kurs kilku osobom bez wspólnego terminu, rozwiązanie online ułatwia przekazanie wiedzy i zebranie potwierdzeń ukończenia. W BHP KOI uczestnicy otrzymują dostęp do materiałów, a firma może przydzielać kursy pracownikom w Panelu Klienta, wpisując ich adresy e-mail. Kurs kończy się testem, a po jego zaliczeniu certyfikat w PDF trafia na e-mail uczestnika i do Panelu Klienta. Przed zakupem sprawdź aktualny program i oceń, czy w Twoim zakładzie potrzebne będą dodatkowe ćwiczenia.

Sprawdź kurs pierwszej pomocy online dla pracowników i dobierz zakres przygotowania do zagrożeń oraz organizacji pracy w swojej firmie. Pozostałe kursy znajdziesz w ofercie BHP KOI.

FAQ

Czy pracodawca może sam szkolić pracowników z pierwszej pomocy?

W naszej ocenie tak. Ogólne przepisy o pracownikach wyznaczonych nie wymagają od prowadzącego certyfikatu instruktora. Pracodawca odpowiada jednak za efekt: przygotowanie wyznaczonych osób musi odpowiadać zagrożeniom w zakładzie (art. 209¹ § 3 KP).

Czy szkolenie pierwszej pomocy online jest dopuszczalne?

Tak. Kodeks pracy nie narzuca stacjonarnej formy szkolenia pracowników wyznaczonych do pierwszej pomocy. Kurs online dobrze przekazuje wiedzę. Jeśli zagrożenia w zakładzie wymagają przećwiczenia RKO lub użycia AED, uzupełnij go zajęciami praktycznymi.

Czy każdy pracownik musi ukończyć osobny kurs pierwszej pomocy?

Art. 209¹ Kodeksu pracy nakazuje wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy oraz dostosować ich szkolenie i wyposażenie do zagrożeń. Nie nakłada powszechnego obowiązku odbycia osobnego kursu przez całą załogę. Trzeba także sprawdzić przepisy szczególne dotyczące danej branży lub grupy pracowników.

Czy wyznaczeni pracownicy potrzebują ćwiczeń praktycznych?

Przepisy nie określają minimalnej liczby godzin ćwiczeń. Praktyka jest potrzebna wtedy, gdy wyznaczone osoby mają sprawnie wykonać RKO lub użyć AED w warunkach zakładu. Tych umiejętności nie potwierdzi sam test online.

Czy certyfikat online wystarczy podczas kontroli?

Sam certyfikat nie wystarczy. Inspektor może sprawdzić też wyznaczenie pracowników, ich obecność na każdej zmianie, wyposażenie apteczek oraz wykaz przeszkolonych osób przy apteczkach i punktach pierwszej pomocy.

Jak udokumentować przygotowanie wyznaczonych pracowników?

Zachowaj dokument wyznaczenia pracowników (przepisy nie narzucają jego formy, ale pismo ułatwia wykazanie), program szkolenia, datę i formę zajęć, certyfikaty lub listę obecności oraz wynik sprawdzenia wiedzy. Jeśli odbyły się ćwiczenia praktyczne, zapisz ich zakres. Aktualny wykaz wyznaczonych osób wywieś przy apteczkach.

Co ile trzeba odnawiać szkolenie pierwszej pomocy?

Art. 209¹ Kodeksu pracy nie ustanawia jednolitego terminu odnawiania kursu ani ustawowej ważności certyfikatu. W kursie BHP KOI certyfikat jest ważny 2 lata, a tydzień przed upływem uczestnik dostaje e-mail z przypomnieniem. To zasada organizatora dotycząca dokumentu, a nie termin obowiązujący wszystkie firmy. Częstotliwość odświeżania wiedzy dobierz do zagrożeń i rotacji pracowników.

Czym kurs pierwszej pomocy różni się od szkolenia BHP?

Szkolenie BHP dotyczy bezpiecznego wykonywania pracy i ma program właściwy dla określonej grupy stanowisk. Kurs pierwszej pomocy skupia się na rozpoznaniu nagłego zagrożenia i udzielaniu pomocy. Samo odbycie szkolenia BHP nie przesądza, że wyznaczony pracownik został przygotowany w zakresie odpowiadającym zagrożeniom konkretnego zakładu.

Podstawy prawne i źródła

Źródło zdjęcia: Magnific