Jedno z pytań, które regularnie pojawia się podczas kontroli PIP, brzmi: ile osób w Twojej firmie jest wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy? Wielu pracodawców albo nie zna odpowiedzi, albo zakłada, że wystarczy jedna osoba na cały zakład. Oba te podejścia mogą skończyć się mandatem.

Przepisy nie podają jednej konkretnej liczby. Zamiast tego wskazują na kryteria, od których ta liczba zależy. Poniżej wyjaśniamy, jak je interpretować, i pokazujemy praktyczne przykłady dla różnych typów firm.

Szybka odpowiedź

Przepisy nie podają sztywnej liczby. Pracodawca jest zobowiązany wyznaczyć wystarczającą liczbę pracowników przeszkolonych z pierwszej pomocy — zależnie od liczby zatrudnionych, liczby zmian, rodzaju zagrożeń i rozkładu stanowisk. W praktyce firmy i specjaliści BHP przyjmują co najmniej 1 przeszkoloną osobę na każde 20–50 pracowników na zmianie — zależnie od poziomu ryzyka.

Czy pracodawca musi wyznaczyć osoby do pierwszej pomocy?

Tak — to obowiązek wynikający z art. 209¹ Kodeksu pracy. Pracodawca jest zobowiązany wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy oraz do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników. Dotyczy to każdego pracodawcy, niezależnie od wielkości firmy.

Art. 209¹ §1 pkt 2 Kodeksu pracy: Pracodawca jest obowiązany wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy (...).

Podstawa prawna obejmuje też rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, które precyzuje, że liczba wyznaczonych osób, ich szkolenie i wyposażenie powinny uwzględniać rodzaj i poziom zagrożeń w zakładzie.

Ważne: Obowiązek wyznaczenia osób do pierwszej pomocy dotyczy każdego pracodawcy — od jednoosobowej działalności z pracownikami po duże zakłady produkcyjne. Nie ma tu progu zatrudnienia.

Ile osób powinno być przeszkolonych z pierwszej pomocy?

Przepisy celowo nie podają jednej liczby — bo ta sama firma licząca 30 osób może wymagać 2 lub 6 przeszkolonych pracowników w zależności od specyfiki działalności. Liczba zależy od czterech czynników:

  • Liczba pracowników i ich rozkład na zmiany
  • Rodzaj zagrożeń typowych dla danej branży
  • Powierzchnia i układ zakładu (jeden budynek vs. wiele hal)
  • Czas dotarcia zewnętrznych służb ratunkowych

Na każdej zmianie powinna być dostępna co najmniej jedna przeszkolona osoba. Dla małych firm biurowych jedna osoba na zmianę często wystarczy. Dla zakładów produkcyjnych, magazynów i firm z podwyższonym ryzykiem wypadkowym liczba powinna być wyższa.

Typ firmy Liczba pracow. Zalecane minimum Uwagi
Biuro / IT / usługi do 20 os. 1 osoba Niskie ryzyko, 1 zmiana
Biuro / IT / usługi 20–50 os. 2 osoby Uwzględnić urlopy i nieobecności
Handel / sklep do 15 os. 1–2 osoby Częste rotacje – szkolenia cykliczne
Magazyn / logistyka do 30 os. 2–3 osoby Podwyższone ryzyko urazów
Produkcja do 50 os., 2 zmiany min. 2 na zmianę Ryzyko maszynowe, szybka reakcja
Produkcja ciężka / chemia 50+ os. 3–5+ na zmianę Skonsultować ze służbą BHP

Pamiętaj: jedna wyznaczona osoba to absolutne minimum. Urlopy, zwolnienia lekarskie i praca zdalna mogą sprawić, że akurat jej nie będzie — wtedy firma jest bez zabezpieczenia.

Praktyczne przykłady:

Przykład — małe biuro

Firma zatrudnia 12 osób na jednej zmianie. W praktyce wystarczy 1 osoba przeszkolona z pierwszej pomocy, ale warto wyznaczyć drugą na zastępstwo — na czas urlopów lub L4.

Przykład — produkcja

Zakład produkcyjny zatrudnia 60 osób na 2 zmiany. Najczęściej wyznacza się minimum 2 osoby na każdej zmianie — ze względu na ryzyko maszynowe i konieczność szybkiej reakcji.

Najczęstsze błędy pracodawców:

  • Wyznaczenie jednej osoby na cały zakład — bez zastępstwa
  • Brak przeszkolonej osoby na drugiej lub trzeciej zmianie
  • Brak zastępstw na urlopy i zwolnienia lekarskie
  • Brak dokumentacji potwierdzającej wyznaczenie i przeszkolenie
  • Szkolenie tylko online — bez obowiązkowej części praktycznej

Kto powinien zostać wyznaczony do udzielania pierwszej pomocy?

Przepisy nie narzucają konkretnego profilu pracownika. Pracodawca decyduje samodzielnie, ale powinien uwzględnić kilka praktycznych kryteriów. Najlepiej wyznaczać osoby regularnie obecne w zakładzie, odporne na stres i zdolne do fizycznego udzielenia pomocy. Ważna jest też znajomość układu firmy oraz gotowość do regularnego odświeżania wiedzy.

Czy pracownik może odmówić?

Tak, pracownik może odmówić wyznaczenia, jeśli ma uzasadnione powody zdrowotne lub inne poważne przeszkody. Pracodawca nie może jednostronnie przymusić pracownika bez jego zgody. W praktyce warto wybierać osoby chętne — motywacja przekłada się na jakość działania w nagłej sytuacji.

Jak wygląda szkolenie z pierwszej pomocy w firmie?

Szkolenie pracownika wyznaczonego do pierwszej pomocy obejmuje zarówno wiedzę teoretyczną, jak i praktyczne ćwiczenia:

  • Wyznaczenie pracowników — pracodawca wskazuje konkretne osoby z imienia i nazwiska, co powinno być udokumentowane.
  • Część teoretyczna — przepisy prawa, zasady BHP, rozpoznawanie stanów zagrożeń życia.
  • Część praktyczna — resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO), użycie AED, tamowanie krwotoków, pozycja boczna ustalona.
  • Ćwiczenia scenariuszowe — symulacje konkretnych sytuacji z miejsca pracy.
  • Potwierdzenie ukończenia — zaświadczenie lub wpis do dokumentacji szkoleniowej pracownika.

W praktyce: Szkolenie z pierwszej pomocy warto organizować razem ze szkoleniem BHP lub szkoleniem przeciwpożarowym — to oszczędność czasu i kosztów.

Czy szkolenie z pierwszej pomocy można zrobić online?

Częściowo tak. Część teoretyczna może być realizowana online (e-learning, webinar). Ćwiczenia praktyczne — RKO, AED, tamowanie krwotoków — wymagają obecności fizycznej i nie mogą być zastąpione filmem instruktażowym.

Model mieszany (teoria online + praktyka stacjonarna) jest w pełni zgodny z przepisami i najwygodniejszy dla firm. Dla małych biur 2–3 godziny na sali wystarczą na ćwiczenia praktyczne.

Jakie są kary za brak osób przeszkolonych z pierwszej pomocy?

Brak wyznaczonych i przeszkolonych pracowników to naruszenie przepisów BHP — i inspektorzy PIP to sprawdzają. Konsekwencje:

  • Mandat karny dla pracodawcy — do 2 000 zł w trybie mandatowym, do 30 000 zł w postępowaniu sądowym.
  • Nakaz uzupełnienia braków — inspektor PIP może wydać nakaz z terminem realizacji.
  • Odpowiedzialność po wypadku — brak przeszkolonej osoby może być traktowany jako zaniedbanie pracodawcy.
  • Konsekwencje ubezpieczeniowe — niewykonanie obowiązku BHP może wpłynąć na wysokość składek.

Ważne: Udokumentowanie wyznaczenia i przeszkolenia pracowników jest tak samo ważne jak samo szkolenie. Brak papierowego potwierdzenia = brak szkolenia z punktu widzenia inspektora PIP.

Dlaczego warto szkolić więcej niż minimum?

Minimum przepisowe to punkt wyjścia, nie cel. W praktyce warto wyznaczyć więcej osób niż minimalne wymagania. Urlopy, L4 i praca zmianowa mogą sprawić, że jedyna przeszkolona osoba będzie nieobecna. Dlatego firmy najczęściej wyznaczają 2–3 osoby na zmianę. Każda dodatkowa przeszkolona osoba skraca czas reakcji przy nagłym zdarzeniu — a to może decydować o życiu pracownika.

Jeśli nie masz pewności, ile osób powinno zostać wyznaczonych w Twojej firmie, warto skonsultować to ze specjalistą BHP lub firmą szkoleniową.

Sprawdź ofertę kursów: kurs-pierwszapomoc.pl/zamow-kurs

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Ile osób w firmie musi być przeszkolonych z pierwszej pomocy?

Przepisy nie podają konkretnej liczby. Pracodawca wyznacza tyle osób, ile wynika z analizy ryzyka — uwzględniając liczbę pracowników, zmiany i rodzaj zagrożeń. Minimum to 1 przeszkolona osoba dostępna na każdej zmianie.

Czy każdy pracownik musi być przeszkolony z pierwszej pomocy?

Nie. Kodeks pracy wymaga wyznaczenia określonych pracowników, nie przeszkolenia wszystkich. Pozostali przechodzą ogólne szkolenie BHP z podstawami pierwszej pomocy.

Czy szkolenie z pierwszej pomocy jest obowiązkowe?

Tak — dla pracowników wyznaczonych do tego zadania. Pracodawca ma obowiązek je zorganizować i sfinansować. Brak szkolenia to naruszenie przepisów BHP kontrolowane przez PIP.

Kto wyznacza osoby do pierwszej pomocy?

Pracodawca — samodzielnie lub w porozumieniu ze specjalistą ds. BHP. Wyznaczenie powinno być udokumentowane na piśmie. Pracownik może odmówić z uzasadnionych powodów zdrowotnych.

Czy szkolenie z pierwszej pomocy można zrobić online?

Część teoretyczną tak. Część praktyczna — RKO, AED, tamowanie krwotoków — musi odbyć się stacjonarnie. Model mieszany jest w pełni zgodny z przepisami.

Jak długo jest ważne szkolenie z pierwszej pomocy?

Przepisy BHP nie określają sztywnego terminu ważności. W praktyce przyjmuje się odświeżanie wiedzy co 2–3 lata.

Czy mała firma również musi wyznaczyć osoby do pierwszej pomocy?

Tak. Obowiązek dotyczy każdego pracodawcy, niezależnie od liczby zatrudnionych. Nawet firma zatrudniająca 3–5 osób musi mieć co najmniej jednego wyznaczonego pracownika.

Powiązane tematy na bhpkoi.pl

Artykuł przygotowany przez zespół bhpkoi.pl — szkolenia BHP i obsługa bezpieczeństwa pracy dla firm w Polsce.

Źródło zdjęcia : Image by Vitaly Gariev on Unsplash