Od ostatniego kursu minęły dwa albo trzy lata, certyfikat nadal leży w dokumentacji, ale pracownicy nie są pewni, jak wykonać RKO lub użyć AED. Czy szkolenie trzeba już powtórzyć? Dla standardowego kursu pierwszej pomocy przepisy nie wyznaczają jednego terminu ważności. Nie oznacza to jednak, że raz zdobytej wiedzy nie trzeba odnawiać.

Krótka odpowiedź: standardowe szkolenie z pierwszej pomocy nie ma w Polsce jednego ustawowego terminu odnawiania. Termin powtórki należy dopasować do zagrożeń w firmie, obowiązków pracownika i faktycznej gotowości do działania. Szkolenie warto ponowić wcześniej po zmianie procedur, zakupie AED, wypadku lub ujawnieniu braków podczas testu albo ćwiczeń.

Czy szkolenie z pierwszej pomocy trzeba odnawiać?

Tak — wiedzę i umiejętności należy odświeżać, ale dla standardowego kursu pracowniczego nie istnieje jeden wspólny przepis nakazujący ponowienie szkolenia dokładnie co dwa lub trzy lata. Te liczby często pojawiają się w ofertach i procedurach wewnętrznych, lecz nie wolno przedstawiać ich jako powszechnego terminu ustawowego.

W praktyce trzeba rozdzielić trzy różne kwestie:

  • termin wskazany przez organizatora na certyfikacie lub w regulaminie kursu;
  • wymagania pracodawcy, instytucji albo procedury wewnętrznej;
  • realną aktualność wiedzy i zdolność do działania w nagłej sytuacji.

Certyfikat może potwierdzać ukończenie szkolenia w określonym dniu, ale sam nie dowodzi, że po kilku latach uczestnik nadal sprawnie rozpoznaje brak prawidłowego oddechu, rozpoczyna RKO i korzysta z AED. Zobacz też, co powinien zawierać certyfikat pierwszej pomocy, żeby sprawdzić, czy Twój dokument zawiera wszystkie potrzebne informacje.

Co mówią przepisy o pierwszej pomocy w firmie?

Zgodnie z art. 209¹ Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek zapewnić środki potrzebne do udzielania pierwszej pomocy oraz wyznaczyć pracowników do jej udzielania. Liczba wyznaczonych osób, ich szkolenie i wyposażenie powinny uwzględniać rodzaj działalności, poziom zagrożeń oraz liczbę osób przebywających w zakładzie pracy. Przepis nie określa jednego terminu odnawiania standardowego szkolenia dla wszystkich firm.

Odrębne terminy mogą wynikać z przepisów szczególnych. Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 przewiduje dla określonych osób szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy co dwa lata. Inne zasady dotyczą KPP: zaświadczenie jest ważne trzy lata, a kurs obejmuje co najmniej 66 godzin, w tym co najmniej 41 godzin zajęć praktycznych. KPP nie można więc ukończyć w całości online ani utożsamiać ze standardowym kursem pierwszej pomocy.

Co ile odnawiać szkolenie z pierwszej pomocy?

Jeżeli wobec danej osoby lub branży nie obowiązuje termin szczególny, częstotliwość warto ustalić w oparciu o ryzyko i sprawdzanie gotowości zespołu. Dobrym rozwiązaniem jest przyjęcie jasnej procedury firmowej zamiast czekania, aż ktoś zauważy, że wiedza została zapomniana.

Praktyczny model organizacyjny BHP KOI — nie jest to termin ustawowy:

  • raz w roku: krótka powtórka procedur, numerów alarmowych, lokalizacji apteczek i AED oraz zasad zgłaszania zdarzenia;
  • co około dwa lata: szersze odświeżenie wiedzy, sprawdzenie przygotowania osób wyznaczonych i — stosownie do ryzyka — ćwiczenia praktyczne;
  • niezwłocznie po istotnej zmianie: dodatkowa aktualizacja po wprowadzeniu AED, zmianie zagrożeń, procedur, organizacji pracy lub składu wyznaczonych osób.

Poniższy harmonogram jest propozycją organizacyjną BHP KOI. Nie stanowi terminu ustawowego ani uniwersalnego zalecenia dla każdej branży. Pracodawca powinien dostosować częstotliwość powtórek do ryzyka, organizacji pracy i faktycznego przygotowania osób wyznaczonych.

W zakładach o podwyższonym ryzyku ćwiczenia mogą być potrzebne częściej. W małym biurze wystarczający może być prostszy harmonogram, o ile na każdej zmianie dostępna jest odpowiednio przygotowana osoba, a pracownicy wiedzą, gdzie znajduje się wyposażenie i jak wezwać pomoc.

Siedem sygnałów, że nie warto czekać z powtórką

  • Pracownicy nie potrafią bez podpowiedzi opisać kolejności działań po znalezieniu osoby nieprzytomnej.
  • Osoby wyznaczone nie wiedzą, gdzie znajduje się apteczka albo AED.
  • W firmie pojawiły się nowe maszyny, substancje, procesy lub inne zagrożenia.
  • Zmieniły się procedury, organizacja zmian albo skład osób wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy.
  • Zakupiono AED, ale pracownicy nie zostali zapoznani z jego użyciem.
  • Wypadek, zasłabnięcie lub ćwiczenia ujawniły chaos i brak pewności działania.
  • Od szkolenia minęło dużo czasu i nikt nie sprawdzał, co uczestnicy rzeczywiście pamiętają.

Jak pracodawca może ustalić termin kolejnego szkolenia?

Zamiast wybierać datę wyłącznie na podstawie certyfikatu, warto przejść przez krótką ocenę:

  • Sprawdź rodzaj szkolenia i ewentualne przepisy szczególne dla danej funkcji lub branży.
  • Przejrzyj ocenę ryzyka zawodowego i rodzaje zdarzeń, które mogą wystąpić w firmie.
  • Zweryfikuj, czy odpowiednio przygotowane osoby są dostępne na każdej zmianie i podczas nieobecności zastępowane.
  • Sprawdź wiedzę krótkim testem oraz — gdy ma to znaczenie — prostym ćwiczeniem praktycznym.
  • Ustal termin powtórki i zapisz go w wewnętrznym harmonogramie szkoleń.

Jeżeli zespół zna teorię, ale ma trudność z wykonaniem RKO lub użyciem AED, sam kurs teoretyczny nie rozwiąże problemu. W takim przypadku należy zaplanować także ćwiczenia praktyczne.

Czy szkolenie przypominające można zrobić online?

Kurs online dobrze sprawdza się przy odświeżaniu wiedzy: pozwala przypomnieć bezpieczeństwo miejsca zdarzenia, ocenę przytomności i oddechu, wezwanie pomocy, kolejność RKO, zasady użycia AED oraz postępowanie przy zadławieniu, krwotoku czy utracie przytomności. Uczestnik może uczyć się we własnym tempie i wracać do trudniejszych zagadnień.

Forma internetowa nie pozwala jednak ocenić siły, głębokości i tempa uciśnięć na fantomie ani innych czynności manualnych. Dlatego sposób szkolenia powinien wynikać z celu i poziomu ryzyka. Online może być wartościowym elementem powtórki, natomiast tam, gdzie kluczowa jest sprawność praktyczna, warto połączyć go z ćwiczeniami stacjonarnymi.

Krok po kroku pokazujemy to w osobnym poradniku: jak wygląda kurs pierwszej pomocy online krok po kroku?

W kursach online BHP KOI uczestnik otrzymuje dostęp do materiałów przez całą dobę, rozwiązuje test składający się z 10 pytań i zalicza go po uzyskaniu co najmniej 8 poprawnych odpowiedzi. Po zaliczeniu otrzymuje certyfikat ukończenia kursu. Firmy mogą przydzielać szkolenia wielu osobom, śledzić postępy i otrzymać zbiorczą fakturę. Sprawdź szkolenie z pierwszej pomocy dla pracowników.

Ważność certyfikatu a aktualność umiejętności

Standardowy certyfikat informuje przede wszystkim, kto, kiedy i jaki kurs ukończył. Nie istnieje jeden ustawowy okres ważności każdego takiego dokumentu. Szczegółowe wyjaśnienie znajdziesz w artykule Ile jest ważny certyfikat pierwszej pomocy? W tym poradniku najważniejsza jest decyzja praktyczna: czy pracownik nadal potrafi właściwie zareagować i czy szkolenie odpowiada aktualnym zagrożeniom.

Jak wygląda szkolenie przypominające z pierwszej pomocy?

Dobre szkolenie przypominające powinno prowadzić uczestnika przez najważniejsze działania w logicznej kolejności:

  • ocena bezpieczeństwa miejsca zdarzenia;
  • sprawdzenie przytomności i prawidłowego oddechu;
  • wezwanie pomocy pod numerem 112 lub 999;
  • przypomnienie zasad resuscytacji krążeniowo-oddechowej;
  • użycie AED;
  • postępowanie przy zadławieniu, krwotoku, utracie przytomności i typowych urazach;
  • sprawdzenie wiedzy, a w razie potrzeby również umiejętności praktycznych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy standardowy kurs pierwszej pomocy jest ważny dwa lata?

Nie ma powszechnego przepisu, który nadawałby każdemu standardowemu kursowi dokładnie dwuletnią ważność. Dwa lata mogą być terminem przyjętym przez organizatora lub pracodawcę albo wynikać z przepisów szczególnych dotyczących określonej grupy. Zawsze trzeba sprawdzić rodzaj szkolenia i cel, do którego ma służyć dokument.

Czy pracodawca musi odnawiać szkolenie osób wyznaczonych?

Kodeks pracy nie ustanawia jednego terminu powtórek dla wszystkich firm, ale wymaga dopasowania przygotowania osób wyznaczonych do zagrożeń i liczby pracowników. Pracodawca powinien reagować, gdy wiedza jest nieaktualna, zmieniają się warunki pracy albo osoby wyznaczone nie są gotowe do działania.

Czy certyfikat bez daty ważności oznacza, że nie trzeba powtarzać kursu?

Nie. Brak daty ważności oznacza jedynie, że dokument nie wskazuje terminu wygaśnięcia. Umiejętności mogą osłabnąć znacznie wcześniej. Termin kolejnej powtórki warto wyznaczyć na podstawie ryzyka, zakresu obowiązków, zmian organizacyjnych i wyników sprawdzenia wiedzy, a nie wyłącznie na podstawie treści certyfikatu.

Czy kurs online wystarczy do odświeżenia pierwszej pomocy?

Kurs online może skutecznie odświeżyć wiedzę i kolejność postępowania. Nie pozwala jednak bezpośrednio ocenić wykonania uciśnięć klatki piersiowej ani pracy z fantomem. Jeśli celem jest sprawdzenie czynności manualnych lub wymaga tego ryzyko stanowiska, szkolenie online należy uzupełnić ćwiczeniami praktycznymi.

Czy KPP odnawia się tak samo jak zwykły kurs pierwszej pomocy?

Nie. Kwalifikowana pierwsza pomoc jest odrębnym, regulowanym kursem trwającym co najmniej 66 godzin (w tym co najmniej 41 godzin zajęć praktycznych) i kończącym się egzaminem. Zaświadczenie KPP jest ważne trzy lata, a utrzymanie statusu ratownika wymaga recertyfikacji. Zwykłego kursu pierwszej pomocy nie należy przedstawiać jako odpowiednika KPP.

Kiedy powtórzyć szkolenie przed planowanym terminem?

Wcześniejsza powtórka jest zasadna po zmianie zagrożeń, procedur lub organizacji pracy, zakupie AED, zmianie osób wyznaczonych, wypadku ujawniającym braki albo wtedy, gdy pracownicy nie pamiętają podstawowej kolejności działań. W takich sytuacjach nie warto czekać tylko dlatego, że certyfikat nie ma daty wygaśnięcia.

Podsumowanie

Na pytanie, jak często odnawiać szkolenie z pierwszej pomocy, nie ma jednej liczby właściwej dla każdej osoby i firmy. Standardowe kursy nie mają uniwersalnego ustawowego terminu powtórki. Najbezpieczniej przyjąć własny harmonogram, regularnie sprawdzać gotowość zespołu i szkolić wcześniej po każdej istotnej zmianie lub ujawnieniu braków.

Jeśli chcesz uporządkować wiedzę pracowników bez ustalania jednego terminu zajęć dla całego zespołu, zobacz ofertę kursów pierwszej pomocy online i wybierz program dopasowany do grupy uczestników.

Źródło zdjęcia: ThisisEngineering / Unsplash