Wyznaczenie pracownika do udzielania pierwszej pomocy nie powinno kończyć się na wpisaniu jego nazwiska do dokumentacji. Gdy ktoś zasłabnie lub dozna urazu, zespół musi wiedzieć, kto może pomóc, gdzie pracuje i jak szybko się z nim skontaktować.
Dlatego pracodawca powinien zaplanować cały proces: wybrać osoby dostępne podczas pracy zespołu, zadbać o ich przygotowanie, przekazać pracownikom wymagane informacje i aktualizować je po zmianach kadrowych. Jak zrobić to w praktyce?
Jak wyznaczyć osoby do pierwszej pomocy? Sprawdź zagrożenia i godziny pracy, wybierz pracowników dostępnych w poszczególnych lokalizacjach i na zmianach, zapewnij im przygotowanie odpowiednie do zagrożeń, a następnie przekaż zespołowi ich dane kontaktowe. Aktualizuj wykaz, gdy zmienia się obsada lub miejsce pracy.
Kto wyznacza osoby do udzielania pierwszej pomocy?
Osoby do udzielania pierwszej pomocy wyznacza pracodawca. Powinien dobrać ich liczbę, szkolenie i wyposażenie do zagrożeń występujących w firmie. Musi także przekazać pracownikom imię i nazwisko każdej wyznaczonej osoby, miejsce jej pracy oraz służbowy numer telefonu lub inny środek komunikacji elektronicznej. Wynika to z art. 209¹ i art. 207¹ Kodeksu pracy.
W praktyce nie wystarczy więc lista przechowywana wyłącznie w kadrach. Informacja ma być użyteczna dla osób, które mogą potrzebować pomocy podczas pracy.
Jak wybrać pracowników do udzielania pierwszej pomocy?
Przepisy nie podają listy cech idealnego kandydata. Określają jednak, że organizację pierwszej pomocy trzeba dostosować do działalności firmy, liczby osób przebywających na terenie zakładu oraz rodzaju i poziomu zagrożeń. Przy wyborze pracowników sprawdź przede wszystkim:
- Dostępność. Czy dana osoba pracuje w godzinach, w których obecny jest zespół? Czy często wyjeżdża w delegacje lub pracuje zdalnie?
- Miejsce pracy. Czy można szybko do niej dotrzeć z hali, biura, magazynu lub innej części zakładu?
- Organizację zmian. Czy na każdej zmianie jest wyznaczony pracownik przeszkolony do obsługi punktu pierwszej pomocy lub apteczki?
- Rodzaj zagrożeń. Czy przygotowanie tej osoby odpowiada sytuacjom, które mogą wystąpić na danym stanowisku lub w danym dziale?
- Ciągłość pomocy. Kto będzie dostępny podczas urlopu, choroby lub zmiany stanowiska wyznaczonego pracownika?
Porozmawiaj też z kandydatem o zadaniu i zakresie przygotowania. Osoba wyznaczona powinna wiedzieć, gdzie są środki pierwszej pomocy, jak wezwać służby ratunkowe i do kogo zwrócić się w firmie po wsparcie organizacyjne.
Jak wyznaczyć osoby do pierwszej pomocy krok po kroku?
Aby wyznaczyć osoby do udzielania pierwszej pomocy w firmie:
- Sprawdź zagrożenia, lokalizacje i godziny pracy.
- Wskaż pracowników dostępnych tam, gdzie pracuje zespół.
- Zapewnij im szkolenie i wyposażenie odpowiednie do zagrożeń.
- Ustal kontakt i sposób postępowania podczas nieobecności.
- Przekaż zespołowi wymagane dane wyznaczonych osób.
- Aktualizuj wykaz po każdej istotnej zmianie.
1. Sprawdź, gdzie i kiedy może być potrzebna pomoc
Zacznij od oceny ryzyka zawodowego, grafiku zmian oraz układu zakładu. Zapisz, w których budynkach i działach pracują ludzie, gdzie znajdują się apteczki i czy występują zagrożenia wymagające punktu pierwszej pomocy.
Innej organizacji będzie wymagać jedno biuro czynne od 8:00 do 16:00, a innej zakład z kilkoma halami i pracą zmianową. § 44 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP przewiduje obsługę punktów pierwszej pomocy i apteczek na każdej zmianie przez wyznaczonych pracowników przeszkolonych w udzielaniu pierwszej pomocy.
2. Wybierz osoby dostępne w danym obszarze
Przypisz osoby do faktycznego miejsca i czasu pracy. Jeśli pracownicy są rozproszeni między oddziałami, wybór jednej osoby pracującej w centrali nie rozwiąże problemu w pozostałych lokalizacjach.
Możesz potwierdzić wyznaczenie w firmowym dokumencie, np. w wykazie lub poleceniu służbowym. Kodeks pracy nie narzuca jednego urzędowego formularza. Dokument pomaga jednak ustalić, kto został wyznaczony i kiedy należy zaktualizować tę informację.
3. Zadbaj o przygotowanie i wyposażenie
Art. 209¹ § 3 Kodeksu pracy wiąże szkolenie i wyposażenie wyznaczonych pracowników z rodzajem i poziomem zagrożeń. Z kolei § 44 ust. 3 rozporządzenia wymaga, by obsługę punktów pierwszej pomocy i apteczek powierzać pracownikom przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy.
Dobierz szkolenie do warunków pracy. W biurze i na produkcji mogą występować różne sytuacje nagłe. Warto także umożliwić ćwiczenie czynności, których trudno nauczyć się wyłącznie z opisu, zwłaszcza resuscytacji i użycia AED. Kurs online może przekazać wiedzę, a ćwiczenia praktyczne mogą ją uzupełnić.
4. Ustal kontakt i zastępstwo
Sprawdź, czy podany numer służbowy działa podczas pracy danej osoby i czy zespół zna sposób kontaktu. Zaplanuj również, do kogo pracownicy zwrócą się podczas urlopu lub choroby osoby wyznaczonej. Rozwiązanie powinno odpowiadać organizacji konkretnego zakładu, zwłaszcza przy pracy zmianowej.
5. Poinformuj pracowników
Przekaż wymagane informacje w sposób, który pozwala szybko z nich skorzystać. Omów je z nowymi pracownikami i udostępnij aktualny wykaz osobom już zatrudnionym. Przy punktach pierwszej pomocy i apteczkach powinny znajdować się widoczne instrukcje udzielania pomocy oraz wykazy przeszkolonych pracowników.
6. Aktualizuj wykaz
Sprawdzaj dane po zmianie numeru telefonu, stanowiska, lokalizacji lub rozkładu zmian, a także po odejściu pracownika. Wyznacz w firmie osobę, która będzie nanosić zmiany we wszystkich miejscach, gdzie wykaz jest udostępniany.
Jakie informacje o wyznaczonych osobach trzeba przekazać pracownikom?
Zgodnie z art. 207¹ § 1 pkt 3 lit. a i § 2 Kodeksu pracy pracodawca przekazuje pracownikom informacje o osobach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy. Informacja obejmuje:
| Wymagane dane | Co wpisać w praktyce |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Dane wyznaczonego pracownika |
| Miejsce wykonywania pracy | Lokalizację umożliwiającą jego odnalezienie, np. dział, budynek lub piętro |
| Numer telefonu służbowego lub innego środka komunikacji elektronicznej | Aktualny kontakt używany podczas pracy |
To zakres wymaganej informacji. Sposób jej przekazania można dobrać do firmy: podczas wdrożenia, w intranecie, na tablicy informacyjnej lub przez firmowy komunikator. Zadbaj też o wykazy przy apteczkach i punktach pierwszej pomocy, wymagane przez § 44 ust. 4 rozporządzenia.
Przykładowy komunikat dla zespołu
Poniższy komunikat można dostosować do organizacji firmy. Nie jest urzędowym wzorem.
Osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy
W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia zadzwoń pod 112 albo 999 i rozpocznij udzielanie pomocy na miarę swoich umiejętności. Jeśli w pobliżu są inne osoby, poproś jedną z nich o powiadomienie pracownika wyznaczonego do pierwszej pomocy z poniższego wykazu.
| Imię i nazwisko | Miejsce wykonywania pracy | Kontakt służbowy |
|---|---|---|
| [Imię i nazwisko] | [Dział, budynek, piętro lub zmiana] | [Numer lub inny kontakt] |
| [Imię i nazwisko] | [Dział, budynek, piętro lub zmiana] | [Numer lub inny kontakt] |
Apteczka: [lokalizacja]. Punkt pierwszej pomocy: [lokalizacja, jeśli dotyczy]. AED: [lokalizacja, jeśli jest dostępne].
Wykaz zaktualizowano: [data].
Co zrobić, gdy wyznaczona osoba jest nieobecna?
Zespół powinien wiedzieć, do kogo zwrócić się podczas nieobecności osoby wyznaczonej. Zaplanuj to przy ustalaniu obsady zmian, zamiast czekać do pierwszego urlopu.
Jeśli pracownik na stałe przechodzi do innego działu lub odchodzi z firmy, wyznacz osobę, która przejmie zadanie, i przekaż zespołowi nowe dane. Zmień jednocześnie wykaz przy apteczce, informację w intranecie oraz inne kopie komunikatu. Nieaktualna lista może opóźnić dotarcie pomocy do poszkodowanego.
Czy kurs online wystarczy do przygotowania wyznaczonego pracownika?
Przepisy nie wskazują jednej obowiązkowej formy zwykłego szkolenia z pierwszej pomocy dla osób wyznaczonych w firmie. Wymagają natomiast, aby szkolenie odpowiadało rodzajowi i poziomowi zagrożeń, a obsługę apteczek i punktów pierwszej pomocy powierzano pracownikom przeszkolonym. O wyborze sposobu przygotowania zdecyduj więc w odniesieniu do warunków pracy.
Kurs pierwszej pomocy online dla pracowników BHP KOI obejmuje materiały wideo i test wiedzy; jest dostępny przez całą dobę. Jeśli w Twojej firmie potrzebne są także ćwiczenia praktyczne, uwzględnij je przy planowaniu przygotowania zespołu. Ukończenie kursu nie zastępuje wyznaczenia osób, zapewnienia środków pierwszej pomocy ani przekazania pracownikom wymaganych informacji.
Jakich błędów unikać?
Nazwisko pozostaje tylko w dokumentacji. Pracownicy nie wiedzą, kogo zawiadomić, choć osoba została wyznaczona.
Wykaz nie uwzględnia zmian i lokalizacji. Podany pracownik nie jest dostępny tam i wtedy, gdy pracuje dany zespół.
Kontakt jest nieaktualny. Pracownik zmienił numer, dział lub miejsce pracy, ale stara informacja nadal wisi przy apteczce.
Nie zaplanowano nieobecności. Urlop lub choroba osoby wyznaczonej pozostawia lukę w organizacji pomocy.
Szkolenie oderwano od zagrożeń. Wybrano je bez sprawdzenia, jakie sytuacje mogą wystąpić w konkretnym zakładzie.
Ilu pracowników trzeba wyznaczyć?
Przepisy nie ustalają jednej liczby dla każdej firmy. Dobór osób zależy między innymi od zagrożeń i organizacji pracy. Szczegółowe omówienie tego pytania znajdziesz w powiązanym artykule: Ile osób musi być przeszkolonych z pierwszej pomocy?.
Podsumowanie
Aby wyznaczenie osób do udzielania pierwszej pomocy działało w praktyce, wybierz pracowników dostępnych podczas pracy zespołu, zadbaj o ich przygotowanie oraz przekaż pozostałym osobom aktualne dane kontaktowe. Sprawdzaj je po każdej zmianie, która wpływa na dostępność pomocy.
Najważniejsze działania w skrócie:
- wybierz osoby obecne tam i wtedy, gdzie pracuje zespół, również na każdej zmianie,
- dobierz ich przygotowanie i wyposażenie do zagrożeń w firmie,
- przekaż pracownikom imię i nazwisko, miejsce pracy oraz kontakt służbowy każdej osoby,
- zaplanuj zastępstwa i aktualizuj wykaz po każdej zmianie.
FAQ
Czy wyznaczenie pracownika do pierwszej pomocy musi być pisemne?
Kodeks pracy nie określa urzędowego formularza wyznaczenia. Warto jednak zapisać decyzję w firmowym wykazie lub dokumencie, aby było jasne, kto pełni tę rolę. Niezależnie od sposobu dokumentowania pracodawca musi przekazać zespołowi wymagane informacje o wyznaczonych osobach.
Czy jedna osoba może być wyznaczona do pierwszej pomocy i ewakuacji?
Kodeks pracy wymienia oba zadania, ale nie ustanawia w przywołanych przepisach ogólnego zakazu powierzenia ich jednej osobie. Przed podjęciem decyzji sprawdź, czy pracownik ma odpowiednie przygotowanie i czy będzie mógł skutecznie wykonać przypisane zadania w warunkach Twojej firmy.
Co zrobić, gdy wyznaczony pracownik zmienia dział?
Sprawdź, czy po zmianie nadal będzie dostępny dla dotychczasowego zespołu. Jeśli nie, wyznacz inną osobę i przekaż pracownikom jej dane. Zaktualizuj wszystkie wykazy, również te przy apteczkach. Sama zmiana nazwiska w dokumentacji kadr nie zapewni zespołowi aktualnej informacji.
Czy samo ukończenie kursu pierwszej pomocy wystarcza?
Nie zamyka ono całego procesu organizacji pierwszej pomocy. Pracodawca musi także wyznaczyć osoby, zapewnić środki do udzielania pomocy i przekazać pracownikom informacje o osobach wyznaczonych. Zakres szkolenia oraz wyposażenie należy dostosować do rodzaju i poziomu zagrożeń w zakładzie.
Źródło zdjęcia: 8photo / Magnific
