Jeśli kurs pierwszej pomocy odbyłeś kilka lub kilkanaście lat temu, prawdopodobnie uczono Cię innego przebiegu RKO niż ten zalecany dziś. Zmieniała się liczba oddechów, tempo uciśnięć, a nawet kolejność pierwszych czynności przy osobie nieprzytomnej. To nie pomyłka w nauczaniu – to efekt regularnej aktualizacji wiedzy medycznej.

Europejska Rada Resuscytacji (European Resuscitation Council, ERC) od 2000 roku systematycznie aktualizuje zalecenia dotyczące resuscytacji krążeniowo-oddechowej, opierając się na przeglądach dowodów naukowych. Poniżej znajdziesz chronologiczne porównanie kolejnych wytycznych oraz odpowiedź, jakie zalecenia dotyczące RKO są aktualne w 2026 roku.

Szybka odpowiedź

Wytyczne ERC zmieniały się stopniowo: uproszczono rozpoznawanie zatrzymania krążenia, ujednolicono proporcję 30 uciśnięć do 2 oddechów, podniesiono wymagania co do tempa i głębokości uciskania klatki piersiowej oraz wzmocniono rolę AED i dyspozytora. Najnowsza zmiana z wytycznych ERC 2025 to zalecenie, by przy osobie nieprzytomnej najpierw wezwać pomoc, a ocenę oddechu prowadzić już w trakcie łączenia z dyspozytorem.

Czym są wytyczne ERC i dlaczego są aktualizowane?

Europejska Rada Resuscytacji to organizacja naukowa koordynująca zasady resuscytacji w Europie. Jej wytyczne obejmują między innymi podstawowe zabiegi resuscytacyjne (BLS), zaawansowane zabiegi resuscytacyjne, resuscytację dzieci i noworodków oraz pierwszą pomoc.

Zalecenia ERC powstają na podstawie przeglądów naukowych opracowywanych przez Międzynarodowy Komitet Łącznikowy ds. Resuscytacji (ILCOR), który zbiera i ocenia dowody z badań klinicznych z całego świata. Tam, gdzie danych jest mniej, ERC formułuje dobre praktyki oparte na konsensusie ekspertów.

Warto odróżnić wytyczne ERC od przepisów prawa. ERC publikuje rekomendacje naukowe, a to, w jaki sposób i w jakim zakresie są one wdrażane – na przykład w programach szkoleń, kursów czy procedurach ratownictwa medycznego – zależy od lokalnego prawa i organizacji systemu ochrony zdrowia w danym kraju.

Zmiana wytycznych nie oznacza, że wcześniejsze postępowanie było błędne – oznacza, że pojawiły się nowe dowody pozwalające skuteczniej ratować życie. Dlatego kolejne edycje wytycznych są przekładane na programy szkoleń i kursów pierwszej pomocy, które powinny nadążać za zmianami.

Jak zmieniały się wytyczne RKO? Najważniejsze etapy

Wytyczne ERC 2000 – szeroki międzynarodowy konsensus

W 2000 roku opublikowano szeroki międzynarodowy konsensus dotyczący resuscytacji, przygotowany we współpracy organizacji zrzeszonych w ILCOR. Stał się on podstawą do dalszego ujednolicania europejskich algorytmów RKO i wspólnym punktem odniesienia dla ratowników medycznych oraz osób szkolonych z pierwszej pomocy w wielu krajach jednocześnie.

Wytyczne ERC 2005 – wprowadzenie schematu 30:2

Wytyczne ERC 2005 wprowadziły w podstawowych zabiegach resuscytacyjnych osoby dorosłej schemat 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 oddechów. Uprościło to nauczanie RKO oraz pozwoliło ograniczyć liczbę i długość przerw w uciskaniu klatki piersiowej.

Wytyczne ERC 2010 – większy nacisk na jakość ucisków

Edycja 2010 skupiła się na jakości uciskania klatki piersiowej: odpowiednim tempie, głębokości i pełnym jej rozprężaniu po każdym ucisku. Podkreślono także, że nieprzeszkolony świadek zatrzymania krążenia powinien prowadzić RKO przynajmniej przez samo uciskanie klatki piersiowej, wspierany instrukcjami dyspozytora pogotowia ratunkowego.

Wytyczne ERC 2015 – doprecyzowanie parametrów uciskania

Wytyczne 2015 doprecyzowały parametry uciskania z edycji 2010: głębokość co najmniej 5 cm, nie więcej niż 6 cm, oraz tempo 100–120 uciśnięć na minutę. Rozwinięto również zagadnienia rozpoznawania oddechów agonalnych oraz roli dyspozytora w telefonicznym instruowaniu świadka zdarzenia, a zakres wytycznych rozszerzono o opiekę poresuscytacyjną i pierwszą pomoc.

Wytyczne ERC 2021 – systemowe podejście do ratowania życia

Wytyczne 2021, opublikowane z opóźnieniem związanym z pandemią COVID-19, rozwinęły podejście systemowe: połączyły rolę świadków zdarzenia, dyspozytorów, jakości RKO, dostępności AED oraz edukacji społeczeństwa w spójny łańcuch przeżycia. Podkreślono, że przeżywalność zależy nie tylko od pojedynczych działań ratowniczych, ale od sprawnego działania całego systemu wczesnego reagowania.

Najnowsze wytyczne ERC aktualne w 2026 roku

Najnowszym pełnym wydaniem są Wytyczne ERC 20252, opublikowane 22 października 2025 roku3 i oparte na konsensusie naukowym ILCOR gromadzonym od 2021 roku. To one, a nie wytyczne z 2021 roku, są podstawą aktualnych szkoleń i kursów pierwszej pomocy w 2026 roku. ERC podkreśla, że wdrażanie tych rekomendacji w poszczególnych krajach uwzględnia lokalne prawo i organizację systemu ratownictwa.

Najważniejsze elementy tej edycji:

  • utrzymanie parametrów wysokiej jakości uciskania klatki piersiowej (głębokość 5–6 cm, tempo 100–120 uciśnięć na minutę, minimalizacja przerw, pełne rozprężanie klatki),
  • zalecenie, aby przy osobie nieprzytomnej najpierw wezwać pomoc pod numer 112 lub 999, a ocenę oddechu prowadzić już w trakcie łączenia z dyspozytorem, który może wspierać rozpoznanie zatrzymania krążenia,
  • potwierdzenie, że dla osób nieprzeszkolonych zalecane jest RKO przez samo uciskanie klatki piersiowej, natomiast osoby przeszkolone w wykonywaniu oddechów powinny prowadzić RKO w proporcji 30:2,
  • rozszerzenie koncepcji „systemów ratujących życie” (Systems Saving Lives), obejmującej profilaktykę, dostępność AED oraz edukację powszechną,
  • podkreślenie, że pierwsze minuty od zatrzymania krążenia mają kluczowe znaczenie dla szans na przeżycie.

Oś czasu zmian w wytycznych ERC

Edycja ERC Najważniejsza zmiana Znaczenie praktyczne
2000 Międzynarodowe ujednolicanie algorytmów w ramach konsensusu ILCOR Wspólne podstawy nauczania RKO w wielu krajach
2005 Wprowadzenie schematu 30:2 w BLS osoby dorosłej Mniej przerw w uciskaniu i prostszy algorytm
2010 Większy nacisk na jakość ucisków Tempo co najmniej 100/min i odpowiednia głębokość ucisków
2015 Doprecyzowanie parametrów: 100–120/min oraz 5–6 cm Ograniczenie zbyt płytkich i zbyt głębokich ucisków
2021 Rozwój podejścia systemowego (łańcuch przeżycia) Większa rola świadków zdarzenia, AED i dyspozytora
2025 Kontakt z numerem alarmowym przed zakończeniem oceny oddechu Szybsze uruchomienie systemu ratownictwa

Jakie zalecenia dotyczące RKO są aktualne w 2026 roku?

Aktualny, uproszczony schemat postępowania dla osoby dorosłej wygląda następująco:

  • Zadbaj o bezpieczeństwo.
  • Sprawdź reakcję poszkodowanego.
  • Jeśli osoba nie reaguje, zadzwoń pod 112 lub 999 i włącz tryb głośnomówiący.
  • Podczas łączenia oceń oddech i wykonuj polecenia dyspozytora.
  • Jeśli osoba nie oddycha prawidłowo, rozpocznij uciskanie środka klatki piersiowej.
  • Uciskaj w tempie 100–120 razy na minutę, na głębokość 5–6 cm.4
  • Jeżeli potrafisz wykonywać oddechy ratownicze, zastosuj schemat 30:2. W przeciwnym razie prowadź ciągłe uciski.
  • Jak najszybciej użyj AED i wykonuj jego polecenia.

Jeśli jesteś osobą przeszkoloną w wykonywaniu oddechów ratowniczych, prowadź RKO w proporcji 30 uciśnięć do 2 oddechów. Jeśli nie masz takiego przeszkolenia lub nie czujesz się na siłach, by wykonywać oddechy, prowadzenie RKO wyłącznie przez nieprzerwane uciskanie klatki piersiowej jest postępowaniem akceptowanym przez ERC dla przypadkowego świadka zdarzenia i zdecydowanie lepszym niż brak jakiejkolwiek reakcji.

Pełną, szczegółową procedurę opisujemy w osobnym poradniku: RKO osoby dorosłej krok po kroku.

Czy podczas RKO nadal wykonuje się oddechy ratownicze?

Tak, oddechy ratownicze pozostają zalecanym elementem RKO dla osób przeszkolonych w ich wykonywaniu, w proporcji 30:2.

Dla nieprzeszkolonego świadka zdarzenia ERC dopuszcza prowadzenie RKO wyłącznie przez uciskanie klatki piersiowej. Taka opcja ma zwiększyć szansę, że świadek w ogóle podejmie działanie, zamiast rezygnować z pomocy z obawy przed wykonywaniem oddechów. Nie oznacza to jednak, że obie formy RKO są w każdej sytuacji równie skuteczne – to rozwiązanie dopuszczalne i lepsze niż bierność, nie zaś pełny odpowiednik schematu z oddechami.

Oddechy ratownicze mają szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy do zatrzymania krążenia doszło z powodu niedotlenienia – na przykład u dzieci, niemowląt (zobacz RKO dziecka i niemowlęcia), osób tonących (zobacz pierwsza pomoc osobie tonącej) lub w przypadku zadławienia. W takich sytuacjach samo uciskanie klatki piersiowej bez wentylacji może okazać się niewystarczające.

Dlaczego znajomość dawnych zasad RKO może być niewystarczająca?

Stosowanie nieaktualnego schematu – na przykład błędnej kolejności działań albo zbyt małego tempa uciśnięć – może obniżyć skuteczność udzielanej pomocy w sytuacji zagrożenia życia. Wiedza teoretyczna sprzed kilku lat, nawet jeśli była prawidłowa w momencie nauki, z czasem traci aktualność wraz z kolejnymi edycjami wytycznych.

Bez regularnych powtórek wiedza i praktyczne umiejętności resuscytacyjne stopniowo zanikają. Dlatego ERC zwraca uwagę na potrzebę powtarzania szkoleń i utrwalania umiejętności5.

Jak nauczyć się RKO zgodnego z aktualnymi wytycznymi?

Najprostszym sposobem na sprawdzenie i uzupełnienie wiedzy jest ukończenie aktualnego kursu pierwszej pomocy, opartego na najnowszych wytycznych ERC. Kurs online pozwala:

  • uporządkować i zaktualizować wiedzę zgodnie z bieżącymi wytycznymi,
  • poznać aktualny algorytm RKO krok po kroku,
  • zrozumieć zasady bezpiecznego użycia AED,
  • wracać do materiałów tyle razy, ile potrzeba,
  • uczyć się online, o dowolnej porze,
  • sprawdzić zdobytą wiedzę w formie testu,
  • uzyskać certyfikat ukończenia, jeśli jest przewidziany w danym kursie.

Warto pamiętać, że kurs online najlepiej sprawdza się jako uzupełnienie i uporządkowanie wiedzy teoretycznej. Samo uciskanie klatki piersiowej i obsługę AED warto od czasu do czasu przećwiczyć również manualnie, najlepiej na fantomie, aby utrwalić prawidłowe tempo i głębokość ucisków w praktyce.

Jeżeli ostatnie szkolenie z pierwszej pomocy odbyłeś kilka lat temu, warto sprawdzić, czy pamiętany przez Ciebie schemat odpowiada aktualnym wytycznym. Zobacz dostępne kursy pierwszej pomocy online i odśwież wiedzę, zanim będzie potrzebna w prawdziwej sytuacji zagrożenia.

FAQ

Jak często zmieniają się wytyczne ERC?

Od 2000 roku ERC publikowała pełne wydania wytycznych co pięć lat: 2000, 2005, 2010, 2015, 2021 (z opóźnieniem związanym z pandemią) i 2025. Pomiędzy pełnymi wydaniami publikowane bywają także mniejsze aktualizacje oparte na bieżącym konsensusie naukowym ILCOR.

Jakie wytyczne ERC są aktualne w 2026 roku?

W 2026 roku aktualne są Wytyczne ERC 2025, opublikowane 22 października 2025 roku. Są one najnowszym pełnym wydaniem i podstawą aktualnych kursów oraz szkoleń z pierwszej pomocy i resuscytacji.

Kiedy wprowadzono schemat 30 uciśnięć i 2 oddechów?

Proporcję 30 uciśnięć do 2 oddechów wprowadziły Wytyczne ERC 2005 w podstawowych zabiegach resuscytacyjnych osoby dorosłej. Wcześniej nauczanie RKO opierało się na innych proporcjach.

Czy podczas RKO nadal trzeba wykonywać oddechy ratownicze?

Osoby przeszkolone w wykonywaniu oddechów prowadzą RKO w proporcji 30:2. Nieprzeszkolony świadek zdarzenia może prowadzić RKO wyłącznie przez uciskanie klatki piersiowej – to postępowanie akceptowane w aktualnych wytycznych, choć oddechy pozostają ważne w konkretnych sytuacjach, np. u dzieci.

Jakie tempo uciskania klatki piersiowej zaleca ERC?

ERC zaleca tempo 100–120 uciśnięć na minutę, na głębokość co najmniej 5 cm, nie więcej niż 6 cm, z pełnym powrotem klatki piersiowej po każdym ucisku.

Czy zasady RKO dzieci różnią się od RKO dorosłych?

Tak. U dzieci i niemowląt większy nacisk kładzie się na wykonywanie oddechów ratowniczych, ponieważ zatrzymanie krążenia u najmłodszych częściej wynika z niedotlenienia niż z pierwotnej przyczyny sercowej. Szczegółowe zasady opisują odrębne wytyczne pediatryczne ERC.

Czy osoba bez kursu może użyć AED i rozpocząć RKO?

Tak. Aktualne wytyczne podkreślają, że każdy może użyć automatycznego defibrylatora – urządzenie prowadzi użytkownika głosowo krok po kroku i nie wymaga wcześniejszego szkolenia. Rozpoczęcie samego uciskania klatki piersiowej przez nieprzeszkolonego świadka jest zalecane i może uratować życie.

Źródła

1. European Resuscitation Council – oficjalna strona.

www.erc.edu

2. ERC Guidelines 2025 (pełny tekst wytycznych).

erc.edu/science-research/guidelines/guidelines-2025

3. Oficjalna informacja ERC o wydaniu wytycznych 2025 (22 października 2025 r.).

erc.edu/news/2025-erc-guidelines-is-released

4. European Resuscitation Council Guidelines 2025 – Adult Basic Life Support,Resuscitation.

resuscitationjournal.com – Adult BLS 2025

5. European Resuscitation Council Guidelines 2025 – Education for Resuscitation,Resuscitation.

resuscitationjournal.com – Education for Resuscitation 2025

6. European Resuscitation Council Guidelines 2025 – Executive Summary,Resuscitation".

resuscitationjournal.com – Executive Summary 2025

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje praktycznego szkolenia z pierwszej pomocy ani indywidualnej porady medycznej.

Źródło zdjęcia: Image by Frederick Shaw  on Unsplash